Kapak ve mühür kontrolü, dolumdan sonra kabın kapağının takılı, doğru ve düzgün oturmuş olduğunun, emniyet halkası veya mühür gibi açılmayı belli eden unsurların sağlam olduğunun hat üzerinde kontrol edilmesidir. Kamera kapağın dışarıdan görülen her özelliğini her üründe aynı kriterle kontrol eder ve hatalı ürünü ayırır. Kapağın altında kalan folyonun yapışıp yapışmadığı veya kabın sızdırmaz olup olmadığı ise kameranın göremediği konulardır. Bu yazıda hangi kontrolün kamerayla, hangisinin başka bir yöntemle yapılması gerektiğini anlatıyoruz.
Kapak ve mühürde neler kontrol edilir?
| Hata | Ne aranır | Uygun yöntem |
|---|---|---|
| Kapak yok | Kabın ağzında kapak olmaması | Kamera; basit uygulamalarda sensör |
| Yüksek kapak | Kapağın boyuna tam inmemesi | Yandan bakan kamera |
| Eğik kapak | Kapağın kabın eksenine göre yatık oturması | Farklı açılardan bakan kameralar |
| Yanlış kapak | Beklenenden farklı renk, tip veya baskı | Üstten bakan renkli kamera |
| Kapak hasarı | Ezik, çatlak, kırık kapak | Kamera |
| Emniyet halkası hatası | Kopuk köprüler, eksik veya yukarıda kalmış halka | Kabın çevresini gören kameralar |
| Boyun bandı | Kapak ve boyun çevresindeki bandın eksik veya kayık olması | Kamera |
| İndüksiyon folyo varlığı | Kapağın altında folyonun bulunması | Kapaklamadan önce kamera; kapaklamadan sonra metal algılayan sensör |
| Folyonun yapışması ve sızdırmazlık | Folyonun ağza tam yapışması, kaçak olmaması | Kaçak testi; kamera tek başına doğrulayamaz |
| Kapak torku | Kapağın doğru sıkılıkta kapatılması | Tork ölçümü |
Kamera kapağı nasıl görür?
Kapak kontrolünde en çok kullanılan düzen yandan bakan kameradır. Kabın arkasına yerleştirilen arka aydınlatma kapağı ve boynu keskin bir siluet olarak gösterir. Yazılım kapağın üst kenarını kabın sabit bir referansına göre ölçer; bu referans genellikle boyun halkası veya omuzdur. Kapağın referansa göre fazla yüksek olması yüksek kapak, kapağın iki yanındaki yüksekliğin farklı olması eğik kapak demektir.
Eğiklik her yöne olabilir. Tek bir yandan bakan kamera, kendi bakış doğrultusundaki eğikliği kaçırabilir. Bu yüzden eğik kapak için genellikle birbirine dik iki kamera ya da kabın çevresini gören birden fazla kamera kullanılır.
Üstten bakan kamera kapağın varlığını, rengini, üzerindeki baskıyı ve hasarı kontrol eder. Flakonlarda alüminyum geçme kapak ve üzerindeki plastik kapakçık da üstten ve yandan kontrol edilir; geçme kenarındaki deformasyon yandan görünür. Parlak alüminyumda yansımayı bastırmak için dome veya difüz aydınlatma gerekir. Ayrıntılar için görüntü işlemede aydınlatma yazısına bakabilirsiniz.
Ürün değişiminin sık yapıldığı hatlarda yanlış kapak da önemli bir risktir. Aynı kaba farklı ürünlerde farklı renk veya baskılı kapak takılıyorsa her ürün için ayrı bir ürün profili tanımlanır. Profil üretim emrine göre seçilir ve kamera kapağın rengini ve baskısını bu profile göre kontrol eder. Böylece önceki üretimden kalan kapakların yeni ürüne takılması fark edilir.
Kapak tam oturmadığında ürünün dökülmesi, sonraki noktada eksik dolum olarak da görünür. Bu yüzden kapak kontrolü çoğu hatta dolum seviyesiyle aynı istasyonda yapılır; bunu kamerayla dolum seviyesi kontrolü yazısında anlattık.
Emniyet halkası ve açılmayı belli eden unsurlar
Emniyet halkası, kapak ilk açıldığında köprüleri kopan ve açıldığını belli eden halkadır. Halkanın köprüleri kapaklama sırasında da kopabilir; halka boyun halkasının altına inmeyebilir. Bu hatalar halkanın çevresinin tamamında görülebileceği için kabın çevresini gören birden fazla kamera veya aynalı bir düzen gerekir. Köprülerin görüntüde ayırt edilebilmesi kapağın tasarımına ve rengine bağlıdır; bu, numunelerle yapılan testlerde görülür.
Bu unsurlar mevzuatta da yer alır. ABD'de reçetesiz ilaçlar için kurcalamayı belli eden ambalajı düzenleyen 21 CFR 211.132, böyle bir ambalajı bozulduğunda veya eksik olduğunda tüketiciye görünür bir kanıt bırakan gösterge veya engel olarak tanımlar. Aynı madde, kurcalamayı belli eden unsurun üretim, dağıtım ve satış sırasında makul kullanımda sağlam kalacak şekilde tasarlanmasını ister. AB'de beşeri ilaçlar için 2016/161 sayılı Yetki Devredilmiş Tüzük ise ambalajın kurcalanıp kurcalanmadığını gösteren güvenlik unsurunu tanımlar ve bu unsurun bütünlüğünün doğrulanmasını ister.
Kamera bu unsurların varlığını ve görünür bütünlüğünü üretim hattında her üründe kontrol eder. Unsurun tasarımı, malzemesi ve dayanımı ise ambalaj geliştirme aşamasının konusudur.
İndüksiyon folyo kamerayla kontrol edilebilir mi?
İndüksiyon mühür, kapağın içindeki alüminyum katmanın kapaklamadan sonra elektromanyetik alanla ısıtılarak kabın ağzına yapıştırılmasıyla oluşur. Kapak takıldıktan sonra folyo kameradan gizlenir. Bu yüzden dürüst cevap şudur: kamera kapalı bir kabın içindeki folyoyu göremez.
Pratikte kontrol şöyle bölünür:
- Kapaklamadan önce: Kapaklar besleme hattında ters dönmüş halde ilerliyorsa, üstten bakan kamera her kapağın içinde folyo katmanının bulunup bulunmadığını ve doğru oturduğunu kontrol edebilir. Folyo kabın ağzına ayrıca yerleştiriliyorsa kamera bunu da kapaklamadan önce görür.
- Kapaklamadan sonra: Kapağın içindeki metal folyonun varlığı, metal algılayan endüktif sensörlerle plastik kapağın içinden kontrol edilir. Bu sensörler folyonun yapışma kalitesini değil, yalnızca varlığını gösterir.
- Yapışma ve sızdırmazlık: Folyonun ağzın tamamına yapışıp yapışmadığı ve kabın sızdırmaz olup olmadığı kaçak testleriyle doğrulanır. Mühürleme makinesinin ayarları ve bu testler tesisin kendi kalite prosedürüne göre planlanır.
Opak ambalajın içinde kalan durumlar için X-ray de değerlendirilebilir; örneğin opak kaptaki dolum seviyesi ve yabancı madde. Yöntemlerin karşılaştırması elle, kameralı ve X-ray muayene yazısında yer alıyor.
Hatalı kap nasıl ayrılır?
Kapak kontrolünde ayıklama, hatanın sonraki makinelere zarar vermesini de önler. Yüksek veya eğik kapaklı bir kap etiketleme veya kartonlama makinesinde sıkışmaya yol açabilir.
- Takip: Kamera ile ayıklayıcı arasındaki mesafe konveyör hızına veya enkoder sinyaline göre izlenir; ret sinyali kap ayıklayıcının önüne geldiğinde verilir.
- Güvenli taraf: Görüntü alınamazsa veya karar zamanında verilemezse kap sağlam kabul edilmez ve ayrılır.
- Art arda hata: Aynı kapaklama başlığından çıkan kaplarda tekrar eden eğik veya yüksek kapak, o başlıkta bir ayar sorununa işaret eder. Makineden başlık bilgisi alınabiliyorsa sonuçlar başlık bazında izlenir.
- Ayıklamanın doğrulanması: Vardiya başında kapağı eksik, eğik ve halkası kopuk test kapları hattan geçirilir; hem tespit hem ayıklama kontrol edilir.
Kuruluma başlamadan önce neler hazırlanmalı?
- Kaplar ve kapaklar: kap biçimi, kapak tipi, renkler ve emniyet halkası tasarımı
- Mühür: indüksiyon folyo, boyun bandı veya başka bir açılmayı belli eden unsur kullanılıp kullanılmadığı
- Hat: hız, kapaklama makinesi ile kontrol noktası arasındaki mesafe, mevcut ayıklayıcı ve PLC
- Mevcut kontroller: tork ölçümü, kaçak testi ve tartım gibi kameranın tamamlayacağı yöntemler
- Numune: sağlam kaplar ile kapağı eksik, yüksek, eğik, yanlış ve halkası kopuk örnekler
Bir kapsül hattında kapağın gövdeye tam oturmamasını ve eğik oturmasını iki kamerayla nasıl kontrol ettiğimizi kapsül hattı uygulama örneğimizde anlattık. Ambalaj hatlarındaki diğer kontroller montaj ve ambalaj kontrolü sayfasında, ilaç ve kimya hatlarına yaklaşımımız kimya ve ilaç sektör sayfasında yer alıyor. Hattınızda kapak ve mühür kontrolünün nasıl kurulabileceğini değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.
