Görüntü İşleme Sözlüğü
Görüntü işleme ve kameralı kalite kontrolde sık kullanılan terimlerin kısa tanımları.
Kameralı kalite kontrol projelerinde sık geçen terimleri konulara göre derledik. Her terim kısaca tanımlanır; ayrıntılı bilgi için ilgili yazıya veya sayfaya geçebilirsiniz.
Temel kavramlar
- Görüntü işleme (makine görmesi)
- Kameradan alınan görüntünün yazılımla analiz edilerek ürün hakkında karar verilmesidir. Üretimde kusur tespiti, ölçüm, okuma ve robot yönlendirme için kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Görsel kalite kontrol
- Ürünün görünüşüne bakılarak yapılan kalite kontroldür. Elle veya kameralı sistemlerle otomatik olarak yapılabilir.Ayrıntılı bilgi
- Kameralı kontrol sistemi
- Ürünün görüntüsünü alan, değerlendiren, hatalı ürünü ayıran ve kararı kaydeden kamera, aydınlatma, yazılım ve ayıklayıcıdan oluşan sistemdir.Ayrıntılı bilgi
- Otomatik optik muayene (AOI)
- Elektronik kart üretiminde bileşen varlığı, konumu ve lehim bağlantılarının kamerayla otomatik kontrolüdür.Ayrıntılı bilgi
- OK / NOK
- Kontrol sonucunda ürünün kabul (OK) veya ret (NOK) olarak işaretlenmesidir. NOK kararıyla birlikte ret sebebi de kaydedilir.
- Yanlış ret
- Sağlam bir ürünün sistem tarafından hatalı sayılarak ayrılmasıdır. Yanlış ret oranı, sistemin üretim kaybını belirleyen ölçütlerden biridir.
- Kaçan hata
- Hatalı bir ürünün sistem tarafından sağlam kabul edilmesidir. Kalite açısından en kritik ölçüttür ve kabul sınırları buna göre belirlenir.
- Referans numune
- Kontrol kriterlerinin belirlenmesinde ve sistemin doğrulanmasında kullanılan, durumu bilinen sağlam ve hatalı ürün örnekleridir.
- Ürün profili
- Bir ürün için tanımlanan kontrol ayarları ve kriterlerinin bütünüdür. Ürün değişiminde ilgili profil seçilir.
- İlgi alanı (ROI)
- Görüntüde kontrolün yapılacağı bölgedir. Yalnızca gerekli alanın incelenmesi hem hızı hem güvenilirliği artırır.
- %100 kontrol
- Örnekleme yerine üretilen her ürünün kontrol edilmesidir. Kameralı kontrol sistemleri hat hızında %100 kontrol yapabilir.
Kamera ve lens
- Endüstriyel kamera
- Tetik sinyaliyle, sabit ayarlarla ve tekrarlanabilir biçimde görüntü alan, üretim ortamına uygun kameradır.Ayrıntılı bilgi
- Alan tarama kamera
- Görüntüyü tek seferde dikdörtgen bir kare olarak alan kameradır. Tek tek gelen ürünlerde yaygın olarak kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Çizgi tarama kamera
- Tek satır pikselden oluşan ve görüntüyü ürün hareket ettikçe satır satır oluşturan kameradır. Kumaş, film ve sac gibi sürekli malzemelerde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Global shutter
- Sensördeki tüm piksellerin aynı anda pozlandığı deklanşör türüdür. Hareketli üründe görüntünün çarpılmasını önler.Ayrıntılı bilgi
- Rolling shutter
- Sensör satırlarının sırayla pozlandığı deklanşör türüdür. Hızlı hareket eden ürünlerde görüntüde eğilme ve çarpılma oluşabilir.
- Çözünürlük
- Sensördeki piksel sayısıdır. Gereken çözünürlük, görüş alanı ile en küçük hatanın boyutuna göre hesaplanır.Ayrıntılı bilgi
- Monokrom kamera
- Renk bilgisi olmadan gri tonlu görüntü alan kameradır. Aynı çözünürlükte daha keskin ve ışığa daha duyarlıdır.
- Pozlama süresi
- Sensörün ışık topladığı süredir. Hareketli ürünlerde kısa pozlama, hareket bulanıklığını önler ama daha güçlü ışık gerektirir.
- Hareket bulanıklığı
- Ürünün pozlama süresi boyunca hareket etmesiyle görüntünün bulanıklaşmasıdır. Genellikle bir pikselin altında tutulması hedeflenir.
- Kare hızı
- Kameranın bir saniyede alabildiği görüntü sayısıdır. Hattan geçen ürün sayısına göre seçilir.
- Tetikleme
- Görüntünün, ürün kameranın önüne geldiği anda bir sensör veya PLC sinyaliyle alınmasıdır.
- Enkoder
- Konveyör veya malzemenin hareketini ölçen sensördür. Çizgi tarama kameralarda görüntüyü malzemenin hızına göre eşler.
- GigE Vision
- Ethernet üzerinden çalışan endüstriyel kamera arayüz standardıdır. Uzun kablo mesafesi ve PoE ile kablodan güç sağlar.
- USB3 Vision
- USB 3 üzerinden çalışan endüstriyel kamera arayüz standardıdır. Yüksek veri hızı sağlar, kablo mesafesi kısadır.
- Odak uzaklığı
- Lensin görüş açısını belirleyen değerdir. Çalışma mesafesi ve istenen görüş alanına göre seçilir.
- Görüş alanı (FOV)
- Kameranın görüntüde kapsadığı alanın boyutudur.
- Çalışma mesafesi
- Lensin ön yüzü ile ürün arasındaki mesafedir.
- Alan derinliği
- Görüntünün net kaldığı mesafe aralığıdır. Diyafram kısıldıkça artar, ancak sensöre ulaşan ışık azalır.
- Telesentrik lens
- Ürünün mesafesi değişse bile görüntüdeki boyutunu sabit tutan lenstir. Hassas ölçüm uygulamalarında tercih edilir.Ayrıntılı bilgi
- 3B kamera
- Yüzeyin yükseklik bilgisini çıkaran kameradır. Lazer üçgenleme, yapısal ışık veya stereo yöntemleriyle çalışır.
- Lazer üçgenleme
- Yüzeye düşürülen lazer çizgisinin kameradan açılı olarak görüntülenmesiyle yükseklik ölçen 3B yöntemdir.
Aydınlatma
- Aydınlık alan
- Işığın yüzeyden yansıyarak kameraya geldiği aydınlatma geometrisidir. Düz yüzey parlak, ışığı dağıtan hatalar koyu görünür.Ayrıntılı bilgi
- Karanlık alan
- Işığın yüzeye çok yatık açıyla geldiği aydınlatma geometrisidir. Düz yüzey koyu, çizik ve kabartma gibi düzensizlikler parlak görünür.Ayrıntılı bilgi
- Halka ışık
- Kameranın çevresine yerleştirilen ve yüzeyi doğrudan aydınlatan ışıktır.
- Dome (kubbe) aydınlatma
- Işığı her yönden yayarak gölgesiz ve yansımasız görüntü sağlayan aydınlatmadır. Parlak ve kavisli yüzeylerde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Koaksiyel aydınlatma
- Işığı yarı geçirgen ayna ile kamerayla aynı eksenden veren aydınlatmadır. Düz ve parlak yüzeylerde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Arka aydınlatma (backlight)
- Ürünün arkasından ışık vererek keskin siluet oluşturan aydınlatmadır. Kontur, ölçü ve şeffaf ürünlerde iç kontrol için kullanılır.
- Flaş aydınlatma
- Işığın yalnızca görüntü alınırken kısa süre yanmasıdır. Hareketli ürünü dondurur ve sürekli ışıktan daha yüksek güç sağlar.
- Polarize filtre
- Işığa ve lense takılarak parlak yüzeylerdeki yansımayı azaltan filtredir.
Yazılım ve yapay zekâ
- Kural tabanlı kontrol
- Sabit eşik, ölçü ve kurallarla yapılan görüntü işlemedir. Ölçü, sayım ve varlık kontrolü gibi kesin tanımlı işlerde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Derin öğrenme
- Görüntülerden örneklerle öğrenen yapay zekâ yöntemidir. Doku, desen ve şekli değişen hataların tespitinde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Anomali tespiti
- Modelin yalnızca sağlam ürün görüntüleriyle eğitilip sağlam üründen sapan her durumu işaretlemesidir. Nadir görülen hatalar için uygundur.Ayrıntılı bilgi
- Sınıflandırma
- Görüntünün veya hatanın önceden tanımlı sınıflardan birine atanmasıdır; örneğin hata türüne göre ayırma.
- Segmentasyon
- Görüntüdeki her pikselin bir sınıfa atanmasıdır. Hatanın yeri ve boyutu bu yolla belirlenir.
- Veri etiketleme
- Eğitim görüntülerinde hataların yerinin ve türünün işaretlenmesidir. Modelin doğruluğu etiketlerin doğruluğuna bağlıdır.
- OCR (optik karakter tanıma)
- Görüntüdeki yazı ve rakamların okunmasıdır. Tarih kodu, lot numarası ve seri numarası kontrolünde kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- OCV (optik karakter doğrulama)
- Okunan yazının beklenen içerikle aynı olup olmadığının ve baskı kalitesinin doğrulanmasıdır.Ayrıntılı bilgi
- DataMatrix ve karekod
- Bilgiyi iki boyutlu kare desende saklayan kodlardır. İlaç ambalajlarında seri numarası taşımak için kullanılır.Ayrıntılı bilgi
- Kalibrasyon
- Görüntüdeki piksellerin gerçek dünyadaki ölçülere ve konumlara eşlenmesidir. Ölçüm ve robot yönlendirmede gereklidir.
Kalite ve üretim
- Ayıklayıcı
- Hatalı ürünü hattan ayıran düzenektir. Hava üfleme, itici kol veya yönlendirici kapak olarak çalışabilir.
- PLC
- Üretim hattını yöneten programlanabilir kontrol cihazıdır. Kameralı sistem tetik sinyalini PLC’den alabilir, sonucu ve ayıklama komutunu PLC’ye verebilir.
- İzlenebilirlik
- Bir ürünün hangi zamanda, hangi hatta ve hangi sonuçla kontrol edildiğinin kayıtlardan geriye dönük izlenebilmesidir.
- Tahribatsız muayene
- Ürüne zarar vermeden yapılan muayene yöntemlerinin genel adıdır. Görsel muayene, X-ray, ultrason ve penetrant bu yöntemlerdendir.Ayrıntılı bilgi
- 4 puan sistemi
- Kumaş hatalarına boyutuna göre 1 ile 4 arasında puan verilen ve toplam puanın alana göre hesaplandığı kalite değerlendirme yöntemidir.Ayrıntılı bilgi
- Poka-yoke
- Hatanın oluşmasını veya bir sonraki adıma geçmesini engelleyen hata önleme yöntemidir. Kameralı kontrol, montajda poka-yoke olarak kullanılabilir.Ayrıntılı bilgi
Projenizi birlikte değerlendirelim
Ürününüzü ve kontrol ihtiyacınızı inceleyip size uygun sistemi birlikte belirleyelim.